Gramatyka Szulika – Present Perfect – doświadczenia życiowe

Czy wiesz jak powiedzieć po angielsku, że w Anglii byłeś do tej pory trzy razy? Albo, że widziałeś już ten film? Albo, że nigdy nie jeździłeś na deskorolce? Wszystkie te zdania łączy jedno – mówimy w nich o naszych doświadczeniach życiowych, a co za tym idzie – użyjemy w nich czasu Present Perfect.

 

Jestem Michał Szulik, a to jest cykl Gramatyka Szulika – praktyczne podejście do języka. Tłumaczę w nim gramatykę angielską opierając się maksymalnie jak się da na praktyce i przykładach, żeby jak najłatwiej było ją wykorzystać potem w rozmowie.

 

Ten post dotyczy jednego z trzech głównych użyć czasu Present Perfect – mówienia o doświadczeniach życiowych. Wkrótce pojawią się następujące wpisy, które szerzej rozwiną temat czasu Present Perfect:

  • Wprowadzenie do czasu Present Perfect (gdzie opisuje jak najlepiej zacząć naukę tego czasu i opisuję jak go budujemy) – wkrótce dostępny (można do mnie pisać i mnie poganiać, jeśli temat jest Ci bardzo potrzeby 🙂 )
  • Present Perfect – skutek – wkrótce dostępny
  • Present Perfect – czynność od kiedyś do teraz – wkrótce dostępny

 

A teraz do dzieła!

 

Co to są doświadczenia życiowe – wprowadzenie

Spójrz na taki dialog:
Mark: Look! There is a sushi bar over there. Are you hungry?
Betty: Well, I am hungry, but I’ve never eaten sushi. I don’t know if I will like it.
Mark: Oh, come on! There is always a first time for everything!
Betty: Ok, fair enough. Let’s go.

Betty mówiac I’ve never eaten sushi używa czasu Present Perfect, ponieważ mówi o swoim doświadczeniu życiowym. Inaczej mówiąc, przekazuje informację, że na przestrzeni całego swojego życia aż do teraz nie miała okazji jeść sushi i ten brak doświadczenia jest istotny z punktu widzenia rozmowy, którą właśnie prowadzi (chce go podkreślić, skoncentrować się na nim).

 

Inne przykłady stosowania Present Perfect do mówienia o doświadczeniach życiowych:

  • I have been to London three times. (Mam na myśli, ze do tej pory bylem w Londynie trzy razy).
  • She hasn’t seen that movie. (Ona nie widziała tego filmu, w sensie, że w ogóle, nigdy, na przestrzeni całego jej życia, aż do teraz; w związku z tym można jej zaproponować obejrzenie go)
  • I’ve never ridden a skateboard. (W całym swoim życiu, aż do teraz, nigdy nie jeździłem na deskorolce)

 

Present Perfect a Past Simple przy doświadczeniach życiowych

Czy dałoby się w podanym wyżej dialogu użyć czasu Past Simple (“I never ate sushi”) zamiast Present Perfect?

Cóż… Kwestia opinii. Czasem można usłyszeć native-ów – szczególnie w USA – którzy tak mówią. Jeśli łatwiej Ci używać tutaj czasu Past Simple to ok, możesz tak robić. Na pewno każdy Cię zrozumie, a szkoda by było doprowadzić do sytuacji, że zatniesz się w rozmowie z obawy przed użyciem czasu Present Perfect.

Z drugiej jednak strony uważam, że do mówienia o doświadczeniach życiowych Present Perfect jest bardziej naturalny. Jeśli więc czujesz się już dość swobodnie w trakcie rozmowy to warto spróbować wyrobić sobie nawyk używania wtedy właśnie tego czasu.

 

Present Perfect a Past Simple – wyjątki

Zdarza się, że mówiąc o czymś, co mogłoby wydawać się, że pasuje do kategorii “doświadczenia życiowe” powinniśmy użyć jednak Past Simple zamiast Present Perfect. Co to są za sytuacje?

  • Gdy mamy w zdaniu podany czas
  • Gdy osoba, której dotyczą doświadczenia życiowe już nie żyje

 

Gdy mamy w zdaniu podany czas

Znaną regułą jest, że w czasie Present Perfect nie podajemy KIEDY dana czynność została wykonana. Jeśli chcemy to podać to znak, że powinniśmy użyć czasu Past Simple, który służy właśnie do referowania przeszłości. Present Perfect to jak sama nazwa wskazuje czas PRESENT, czyli teraźniejszy i tak go należy traktować.

W związku z powyższym, jeśli przykładowo chcemy powiedzieć “Zeszłego lata byłem w Anglii” to nie możemy do tego celu użyć Present Perfect (“I have been to England last summer”), bo podajemy KIEDY dana czynność została wykonana (last summer). Past Simple (“I was in England last summer”) jest tutaj jedyną możliwością.

Wyjątkiem od tej reguły, o którym warto wspomnieć są sytuacje, w których naszym czasem jest okres, który jeszcze się nie skończył (np. this year, this month). W tym wypadku można będzie użyć albo Present Perfect albo Past Simple.

Czy wybór czasu wprowadzi tutaj jakąś różnicę w znaczeniu? Drobną, ale tak.

Jeśli chcesz powiedzieć, co w tym roku DO TEJ PORY zrobiłeś, czyli chcesz podkreślić, że okres jest jeszcze OTWARTY to użyjesz Present Perfect. Posłużmy się przykładem… Jest lipiec, a Ty w tym roku miałeś dużo interesów w Londynie i w związku z tym musiałeś tam wielokrotnie podróżować. Załóżmy też, że jesteś już tym zmęczony, a szykuje Ci się kolejny wyjazd i chcesz powiedzieć “rany, byłem w tym roku w Londynie już piętnaście razy, a w sierpniu znów tam lecę!”. W tym wypadku użyjesz Present Perfect, bo rok się jeszcze nie zakończył (okres jest jeszcze OTWARTY, możesz jeszcze zwiększyć liczbę swoich wyjazdów do Londynu w tym roku). W związku z tym zdanie będzie brzmiało “damn, this year I’ve been to London fifteen times already and I’m flying there in August again!”

Jeśli jednak chcesz zasugerować rozmówcy, że okres, o którym mówisz jest już ZAMKNIĘTY to użyjesz czasu Past Simple. I znów przykład… Sylwestrowy wieczór. Podsumowujesz z przyjaciółmi miniony rok. Chcesz powiedzieć “w tym roku byłem w Londynie w interesach 25 razy”. W tym wypadku użyjesz prawdopodobnie Past Simple. Rok się kończy, już nie pojedziesz więcej do Londynu, więc chcesz potraktować ten okres jako ZAMKNIĘTY. W związku z tym zdanie będzie brzmiało “This year I was in London in business twenty-five times”.

 

Gdy osoba, której dotyczą doświadczenia życiowe już nie żyje

Drugą sytuacją, która czasem się uczniom myli, są doświadczenia życiowe osób, które już nie żyją. Jeśli chcemy powiedzieć, że “Byłem w Anglii 4 razy” lub “Nigdy nie jadłem sushi” to w obu przypadkach użyjemy czasu Present Perfect (I’ve been to England 4 times/I’ve never eaten sushi), bo cały czas żyję. Liczba moich wyjazdów do Anglii może się cały czas zwiększyć. Tak samo doświadczenie odnośnie jedzenia sushi może się zmienić. Nawiasem mówiąc nawet w przypadku zdania, w którym doświadczenie nie może się już zmienić, a dana osoba żyje i tak bardziej naturalnym jest użycie Present Perfect (np. “Widziałem ten film” = “I’ve seen that movie” – nie “odzobaczę” już tego filmu, ale i tak pasuje to do kategorii doświadczeń życiowych).

Jeśli jednak chcielibyśmy powiedzieć, że “Mickiewicz był w Anglii 4 razy” lub “Mickiewicz nigdy nie jadł sushi” to w obu tych przypadkach użyjemy czasu Past Simple (Mickiewicz was in England 4 times/Mickiewicz never ate sushi). Mickiewicz już od dawna nie żyje i ani jego liczba wyjazdów do Anglii już się nie zmieni, ani jego doświadczenia odnośnie jedzenia sushi.

 

To tyle! Mam nadzieję, że udało mi się choć trochę rozjaśnić kiedy używamy czasu Present Perfect, a kiedy Past Simple do mówienia o naszych doświadczeniach życiowych.

Pamiętaj, że doświadczenia życiowe to tylko jedno z użyć czasu Present Perfect. Wyszczególniam jeszcze dwa inne, o których napiszę w kolejnych postach.

 

Jeśli spodobał Ci się ten post i chciałbyś, żebym wyjaśnił w podobny sposób inne czasy, zachęcam do komentowania.

5 2 votes
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments